De Clinamen

400 v.Chr., Democritus:
De wereld bestaat uit atomen, die constant dezelfde kant op bewegen. Samen vormen ze complexe structuren.

– Lucretius: Over de natuur der dingen

gestructureerde chaos

99-55 v.Chr., Lucretius:
Ooit moet een atoom van richting zijn veranderd en zijn gebotst. Dat is de clinamen: de minimale afwijking.

– Lucretius: Over de natuur der dingen

spontaniteit ∙ verandering ∙ begin vrijheid ∙ het vlindereffect

– Guilford College: The “Butterfly Effect” Explained

1825, Coleridge:
Kunstenaars volgen hun voorgangers, maar dwalen af. Dat is de clinamen.

– Samuel Taylor Coleridge: Aids to Reflection

creatieve vrijheid

1927, Heisenberg:
Moderne wetenschap heeft een clinamen nodig. Op onvoorspelbare momenten verspringen elektronen.

de kleinst mogelijke sprong, van een hier naar daar, waar niets tussenin is

1977, Serres:
“Of je nou kijkt naar atomen, naar soorten, of later, naar de samenleving, steeds vind je hetzelfde model terug. Eerst is er een evenwicht en dan, hier, daar, morgen of gister, een afwijking.”

“Whether we look at atoms, at species, and later, at society, the same model is always at work. That is, at first an equilibrium and, here, there, tomorrow or yesterday, a deviation.”
– Michel Serres: De Geboorte van de Natuurkunde

afwijking als deel van het systeem
telt dat dan nog als afwijking?
noodzakelijke onvoorspelbaarheid

– John Neubauer: Reflections on the “Convergence” between Literature and Science

2013, Pettman:
Geprogrammeerde orcs kunnen staken en pinguïns kunnen naar een zekere dood lopen. Dat is de clinamen.

– Dominic Pettman: The Orc and the Penguin

vrije wil / glitch

1986, Motte:
Steeds nieuwe interpretaties van de clinamen. Zo dwalen de schrijvers af. Dat is de clinamen.

– Warren Motte: Clinamen Redux

interpretatie als creatie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *